ارز مسافرتی و شرایط دریافت آن: راهنمای کامل

ارز مسافرتی چیست؟

ارز مسافرتی نوعی ارز دولتی است که بانک مرکزی ایران برای مسافران سفرهای خارجی در نظر گرفته است. این ارز با قیمت پایین‌تر از بازار آزاد به مسافران اختصاص می‌یابد و هدف اصلی از ارائه آن، کاهش هزینه‌های ارزی مسافران است. طبق آخرین تصمیمات بانک مرکزی، در سال 1404 میزان ارز مسافرتی برای سفرهای هوایی تا سقف 500 یورو یا معادل آن و برای سفرهای زمینی و ریلی تا 300 یورو یا معادل آن است که به مسافران پرداخت می‌شود.

توجه داشته باشید که هر فرد تنها یک بار در سال می‌تواند از این سهمیه استفاده کند.

شرایط دریافت ارز مسافرتی

برای دریافت ارز مسافرتی، متقاضیان باید پیش از سفر و قبل از رسیدن به فرودگاه، اقدام به دریافت حواله ارزی کنند. مسافران باید به شعب منتخب بانک‌های ملی، ملت و سامان مراجعه کرده و مدارک مورد نیاز را ارائه دهند. همچنین، می‌توان از طریق پیام‌رسان بله یا سامانه خرید آنلاین ارز مسافرتی برای ثبت‌نام اقدام کرد. تحویل ارز در گیت خروجی فرودگاه‌ها به مسافران انجام می‌شود.

متقاضیان دریافت ارز مسافرتی باید شرایط ویژه‌ای را دارا باشند. شرایط عمومی دریافت ارز سفری عبارتند از:

1. تابعیت ایرانی (با گذرنامه جمهوری اسلامی ایران)

2. سن بالای 12 سال (در برخی بانک‌ها حداقل سن 18 سال در نظر گرفته می‌شود)

3. داشتن سفر خارجی قطعی (ارائه بلیت رفت و برگشت الزامی است)

4. عدم استفاده از گذرنامه سیاسی یا خدماتی

5. عدم داشتن تابعیت مضاعف (دو تابعیتی‌ها مشمول دریافت ارز مسافرتی نیستند)

مدارک لازم برای دریافت ارز مسافرتی

برای دریافت ارز سفری، مسافران متقاضی باید مدارک خاصی را از پیش آماده کرده و هنگام درخواست برای دریافت ارز مسافرتی ارائه دهند. اصلی‌ترین مدارک مورد نیاز عبارتند از:

1. اصل و کپی کارت ملی هوشمند

2. گذرنامه با اعتبار حداقل 6 ماه

3. بلیط قطعی رفت و برگشت (هوایی، زمینی یا دریایی)

4. ویزا (برای کشورهایی که نیاز دارند)

5. رسید پرداخت عوارض خروج از کشور

همچنین، در مقاله مربوط به عوارض خروج از کشور، جدول قیمت‌های عوارض خروج از کشور در سال 1404 بررسی شده است. به همین دلیل، برای آگاهی از نحوه قیمت‌گذاری عوارض خروج از کشور، مطالعه این مقاله به شما توصیه می‌شود.

تفاوت قیمت ارز مسافرتی و آزاد

 ارز سفری با ارز آزاد تفاوت قیمت دارد، زیرا این ارز دولتی است که به منظور مدیریت مالی سفر مسافران به خارج از کشور اختصاص یافته است. در نتیجه، قیمت ارز مسافرتی همواره پایین‌تر از قیمت ارز آزاد است.

ارز مسافرتی چقدر است؟

در سال‌های اخیر، به‌دلیل نوسانات نرخ ارز و تصمیمات بانک مرکزی، مقدار ارز سفری که به هر مسافر تعلق می‌گیرد تغییر کرده است. در اسفند 1402، بانک مرکزی به‌طور موقت سهمیه ارز مسافرتی را برای سفرهای هوایی به هزار یورو افزایش داد، اما این تصمیم تنها تا پایان تعطیلات نوروزی همان سال معتبر بود.

با آغاز سال 1403 و ادامه آن در سال 1404، سقف ارز سفری مجدداً تعدیل شده و مطابق آخرین مصوبه، سقف ارز مسافرتی برای سفرهای هوایی 500 یورو و برای سفرهای زمینی، دریایی یا ریلی 300 یورو است.

ارز مسافرتی را از کجا بگیریم؟

برای دریافت ارز مسافرتی، باید حواله آن را پیش از سفر تهیه کنید. سپس در فرودگاه و پس از عبور از گیت، با ارائه مدارک لازم، ارز مورد نظر خود را دریافت خواهید کرد. برای ثبت‌نام دریافت ارز سفری، می‌توانید با در دست داشتن مدارک خود به یکی از شعب ارزی بانک‌های ملی، ملت یا سامان مراجعه کنید. علاوه بر این، از طریق پیام‌رسان بله نیز می‌توانید برای خرید ارز مسافرتی اقدام کنید.

دریافت ارز مسافرتی از خودپرداز فرودگاه‌ها

از سال 1401، امکان دریافت ارز مسافرتی از خودپردازهای ویژه در فرودگاه‌های بین‌المللی کشور، از جمله فرودگاه امام خمینی، فراهم شده است. این اقدام با هدف تسهیل فرآیند تحویل ارز و کاهش ازدحام در باجه‌های بانکی صورت گرفته است.

برای استفاده از این روش، مسافران باید مراحل زیر را دنبال کنند:

1. ثبت درخواست ارز مسافرتی از طریق سامانه بازار متشکل ارزی (ice.ir) یا بانک‌های ارائه‌دهنده (مانند بانک‌های ملی، ملت یا سامان)

2. پرداخت معادل ریالی ارز به نرخ توافقی در شعبه یا صرافی مجاز

3. دریافت رسید و کد رهگیری پس از تکمیل فرآیند خرید ارز

4. حضور در فرودگاه و عبور از گیت پرواز (تحویل ارز پس از بخش کنترل گذرنامه انجام می‌شود)

5. مراجعه به خودپرداز ارزی (ATM) در محدوده ترانزیت فرودگاه و وارد کردن اطلاعات رهگیری برای دریافت ارز

توجه داشته باشید که تحویل ارز مسافرتی فقط پس از بخش کنترل گذرنامه و تنها به خود شخص متقاضی با ارائه کارت ملی و رسید خرید ارز در فرودگاه‌هایی مانند فرودگاه امام خمینی یا فرودگاه شیراز انجام می‌شود.

دریافت ارز مسافرتی با بله

برای دریافت ارز مسافرتی از طریق بله، ابتدا اپلیکیشن بله را نصب کرده و وارد قسمت «خدمات» شوید. سپس گزینه «ارز مسافرتی» را انتخاب کنید. در این مرحله، مشخصات فردی خود شامل نام، نام خانوادگی، نام پدر، شماره شناسنامه، کد ملی، کدپستی، شماره گذرنامه و تاریخ تولد را وارد کرده و تعهدنامه را تأیید کنید. در مرحله بعدی، تاریخ پرواز، نام فرودگاه و کشور مقصد را انتخاب کرده و نوع و مقدار ارز مسافرتی درخواستی را مشخص کنید.

پس از انجام مراحل پرداخت، می‌توانید در تاریخ مشخص شده با شناسه فروش به باجه بانک ملی یا دستگاه‌های دریافت ارز مسافرتی در فرودگاه مراجعه کرده و ارز خود را دریافت کنید.

نکات مهم برای ثبت نام ارز مسافرتی در بله

همانطور که در بخش‌های قبلی اشاره کردیم، خرید ارز مسافرتی از طریق پیام‌رسان بله امکان‌پذیر است. ساعات خرید ارز مسافرتی در پیام‌رسان بله از ساعت 7 صبح تا 16 بعدازظهر روزهای غیرتعطیل تعیین شده است.

برای خرید ارز مسافرتی، شماره تلفن حساب کاربری بله و صاحب حساب باید متعلق به یک کد ملی باشد. همچنین با هر شماره همراه بله، فقط یک بار می‌توانید ارز مسافرتی خریداری کنید.

توجه مهم: اگر اطلاعات پرواز یا گذرنامه به اشتباه وارد شود، امکان ویرایش از طریق بله وجود ندارد و متقاضی باید به شعبه‌های ارزی مراجعه کند. همچنین، در صورتی که پس از خرید ارز مسافرتی از بله به هر دلیلی نتوانید آن را دریافت کنید، تا 10 روز پس از تاریخ پرواز فرصت دارید تا برای استرداد وجه پرداختی اقدام کنید.

ارز مسافرتی کربلا و حج در سال 1404

اگر قصد سفر به حج را دارید، باید بدانید که برای شما ارز مسافرتی به مبلغ 500 یورو یا معادل آن در نظر گرفته شده است. برای دریافت این ارز، ثبت‌نام در سازمان حج و زیارت و تأیید اطلاعات توسط این سازمان الزامی است. همچنین، اگر مقصد شما عتبات عالیات و کربلاست، می‌توانید ارز مسافرتی به مبلغ 300 یورو یا معادل آن دریافت کنید.

جالب است که ارز زیارتی (برای کربلا و حج) متفاوت از سایر انواع ارز مسافرتی مانند ارز مسافرتی زمینی ترکیه است. زائران پس از ثبت‌نام و انتخاب شعبه، می‌توانند یک روز پس از ثبت‌نام، با همراه داشتن گذرنامه به بانک مراجعه کرده و ارز خود را تحویل بگیرند. علاوه بر این، دریافت ارز مسافرتی کربلا و حج از طریق اپلیکیشن بله نیز امکان‌پذیر است.

مزایای دریافت ارز مسافرتی

دریافت ارز مسافرتی برای مسافران خارج از کشور، به‌ویژه در شرایط اقتصادی فعلی ایران، می‌تواند کمک زیادی به تأمین بخشی از هزینه‌های سفر افراد کند. در این بخش، به مهم‌ترین مزایای ارز سفری اشاره خواهیم کرد:

1. قیمت پایین‌تر نسبت به ارز آزاد
   مهم‌ترین مزیت ارز مسافرتی این است که به مسافران با نرخ پایین‌تر از بازار آزاد ارائه می‌شود. این تفاوت قیمت می‌تواند برای مسافران به کشورهای اروپایی یا آسیایی تا چند میلیون تومان صرفه‌جویی ایجاد کند.

2. دسترسی به ارز قانونی و رسمی
   با دریافت ارز مسافرتی از طریق بانک‌های عامل یا سامانه‌های رسمی، مسافران بدون نیاز به بازار غیررسمی یا دلالی، ارز خود را دریافت می‌کنند. این موضوع به کاهش ریسک کلاهبرداری یا دریافت اسکناس تقلبی کمک می‌کند.

3. اطمینان از دریافت ارز در فرودگاه
   در صورتی که حواله ارز مسافرتی را از قبل تهیه کرده باشید، تحویل آن در فرودگاه (پس از عبور از گیت) تضمین شده است. این فرآیند شفاف و رسمی است و نگرانی‌هایی در خصوص عدم دریافت ارز در لحظه آخر وجود ندارد.

4. امکان دریافت از خودپردازهای ویژه
   در برخی از فرودگاه‌ها مانند فرودگاه امام خمینی یا فرودگاه شیراز، مسافران می‌توانند ارز خود را از خودپردازهای ویژه دریافت کنند. این روش سریع‌تر است و نیاز به مراجعه به باجه بانک ندارد.

5. سهولت در ثبت‌نام آنلاین
   مسافران می‌توانند با استفاده از پیام‌رسان بله یا سامانه بازار متشکل ارزی (ICE.IR) به راحتی بدون نیاز به مراجعه حضوری برای دریافت ارز مسافرتی ثبت‌نام کرده و حواله دریافت کنند.

6. حمایت دولت از سفرهای ضروری
   دولت با اختصاص ارز مسافرتی، هزینه سفرهای ضروری مانند سفرهای درمانی، کاری یا تحصیلی را کاهش می‌دهد، حتی اگر این ارز برای سفرهای معمولی باشد.

7. دسترسی یکسان برای همه
   هر شهروند ایرانی با رعایت شرایط عمومی و کلی می‌تواند سالانه یک بار از این سهمیه استفاده کند، بنابراین دسترسی به ارز مسافرتی به‌طور عادلانه برای همه فراهم شده است.