صندلی ایجکت یا پرتاب صندلی خلبان چیست؟

ایجکت خلبان یکی از پیچیده‌ترین سیستم‌ها در صنعت هوانوردی است که در مواقع بحرانی برای نجات جان خلبان یا سرنشینان استفاده می‌شود. این سیستم به‌طور عمده در هواپیماهای نظامی کاربرد دارد و با پرتاب سریع و ایمن صندلی خلبان از هواپیما، تلاش می‌کند تا فرد را از خطرات ناشی از سقوط هواپیما یا موقعیت‌های اضطراری نجات دهد. ایجکت‌ها به‌طور خاص در جنگنده‌ها طراحی شده‌اند و در مواقعی که هواپیما دچار خرابی می‌شود، باید به‌طور فوری به کمک خلبان بیایند. در این مقاله، به بررسی چگونگی عملکرد سیستم ایجکت، تاریخچه آن، تجهیزات همراه با ایجکت، و مسائل مربوط به ایجکت خواهیم پرداخت.

ایجکت خلبان چیست؟

Eject به معنای پرتاب ناگهانی خلبان یا سرنشینان هواپیما از داخل کابین به بیرون است. این سیستم در مواقع اضطراری یا خطرناک، زمانی که ادامه پرواز یا حضور در کابین امکان‌پذیر نیست، برای نجات جان خلبان یا سرنشینان استفاده می‌شود. عملکرد ایجکت به‌گونه‌ای است که در کمتر از چند ثانیه، صندلی خلبان را به سرعت از کابین هواپیما بیرون می‌فرستد. این سیستم با استفاده از نیروهای پیش‌رانش فضایی یا انفجار مواد منفجره، خلبان را به بیرون پرتاب کرده و پس از آن چتر نجات برای فرود ایمن خلبان باز می‌شود.

در این سیستم، ایجکت خلبان تنها به معنای پرش از هواپیما نیست. بلکه سیستم‌های پیچیده‌ای در داخل جنگنده‌ها طراحی شده‌اند تا به‌طور دقیق و موثر در مواقع اضطراری، خلبان بتواند به‌طور صحیح و سریع اقدام به ایجکت نماید. بنابراین، ایجکت خلبان یک پروسه پیچیده و سریع است که در زمانی کوتاه انجام می‌شود.

تاریخچه ایجکت خلبان:

اولین تلاش‌ها برای توسعه صندلی‌های ایجکت به اوایل قرن 20 میلادی بازمی‌گردد. در سال 1910، اولین فرار با کمک بانجی از یک هواگرد صورت گرفت. در سال 1916، ادوارد کالتروپ، مخترع چتر نجات، یک صندلی پران را که از هوای فشرده برای پرتاب استفاده می‌کرد، به ثبت رساند. این تلاش‌ها زمینه‌ساز توسعه صندلی‌های ایجکت به‌طور گسترده‌تر در هواپیماهای نظامی شد.

در دوران جنگ جهانی دوم، نیاز به سیستم‌های ایجکت بیشتر شد و شرکت‌های مختلفی به‌طور مستقل شروع به طراحی و ساخت این سیستم‌ها کردند. پس از جنگ جهانی دوم، ایجکت‌ها در جنگنده‌های نظامی به‌طور جدی مورد استفاده قرار گرفتند و در دهه‌های بعدی با پیشرفت تکنولوژی و افزایش نیاز به ایمنی خلبان‌ها، این سیستم‌ها پیشرفته‌تر شدند. در حال حاضر، مشهورترین شرکت سازنده صندلی‌های ایجکت، شرکت Martin Baker است که یکی از پیشتازان در زمینه طراحی و ساخت صندلی‌های ایجکت در جهان به شمار می‌رود.

عملکرد سیستم ایجکت:

سیستم Eject به‌طور معمول از چندین مرحله تشکیل می‌شود. در اولین مرحله، خلبان باید پوشش شیشه‌ای یا کاناپی هواپیما را از سر راه بردارد. این کار به‌طور معمول با استفاده از مواد منفجره مخصوصی انجام می‌شود که در اطراف شیشه قرار دارد. پس از آن، خلبان با کشیدن طناب مخصوص، کاناپی را از هواپیما جدا می‌کند.

در مرحله بعد، خلبان با فشار دادن دکمه یا کشیدن اهرم ایجکت، سیستم پیش‌رانش را فعال می‌کند. این سیستم باعث می‌شود که صندلی خلبان به سرعت از داخل کابین به بیرون پرتاب شود. به‌طور معمول، این عملیات در مدت زمان 1.8 ثانیه انجام می‌شود و صندلی خلبان به ارتفاعی بالغ بر 100 متر پرتاب می‌شود.

در این مرحله، چتر نجات باز می‌شود و خلبان به‌طور ایمن از هواپیما جدا می‌شود. البته برای جلوگیری از آسیب به بدن خلبان، لباس‌های خاصی به نام “جي سوت” به او کمک می‌کنند تا فشار زیادی که هنگام ایجکت به بدن وارد می‌شود، کاهش یابد.

چالش‌ها و خطرات ایجکت:

با وجود پیشرفت‌های تکنولوژیکی در سیستم‌های ایجکت، این فرآیند همچنان با خطراتی همراه است. یکی از مهم‌ترین چالش‌ها، فشارهای شدید وارد بر بدن خلبان هنگام ایجکت است. هنگام ایجکت، فشار معادل ۱۰ تا ۱۲ جی به بدن وارد می‌شود که برابر با شتاب گرانشی (۱۱۷ تا ۱۳۷ متر بر مجذور ثانیه) است. اگر لباس‌های آنتی جی وجود نداشته باشند، فرد ممکن است در همان لحظه به دلیل افت فشار خون جان خود را از دست بدهد.

همچنین، در برخی موارد، ایجکت ممکن است به‌طور ناقص انجام شود و قسمتی از بدن خلبان به کابین برخورد کند. این موضوع ممکن است باعث آسیب به خلبان شود. به همین دلیل، در هنگام ایجکت، خلبان باید حتماً سر خود را به سمت پاهایش بیاورد تا گردن او در هنگام ایجکت از جا کنده نشود.

تجهیزات همراه با صندلی ایجکت:

صندلی‌های ایجکت معمولاً با تجهیزات مختلفی همراه هستند که به نجات خلبان کمک می‌کنند. این تجهیزات شامل موارد زیر هستند:

1. غذا به اندازه سه روز

2. شکلات

3. یک کلت

4. یک کلت منور

5. قایق بادی مخصوص

6. قلاب ماهی‌گیری

7. دستگاه شبیه کباب پز برای طبخ غذا

8. پودر مخصوص برای دور کردن کوسه‌ها در دریا

9. بسته کمک‌های اولیه

10. چاقوی بسیار تیز MC1

11. آینه برای علامت دادن

12. تشک بادی برای جلوگیری از آسیب در هنگام سقوط از ارتفاعات

13. قرص تصفیه آب

این تجهیزات به‌طور معمول در بخش‌های مختلف صندلی ایجکت قرار دارند و به خلبان کمک می‌کنند تا در صورت نیاز به مدت زمان طولانی‌تری از خود مراقبت کند.

نتیجه‌گیری:

سیستم ایجکت یکی از پیچیده‌ترین و حیاتی‌ترین سیستم‌ها در جنگنده‌ها است که به‌طور ویژه برای نجات جان خلبان‌ها طراحی شده است. با وجود پیشرفت‌های فراوان در این زمینه، چالش‌هایی مانند فشار شدید وارد بر بدن خلبان و احتمال وقوع ایجکت ناقص همچنان وجود دارند. اما با استفاده از تجهیزات مختلف و تکنولوژی‌های پیشرفته، این سیستم‌ها به نجات جان خلبانان کمک می‌کنند.