انواع فرودگاهها در ایران: داخلی، بینالمللی و مرز هوایی (Aerodrome)
آرین فلاح
تیر ۲۶, ۱۴۰۴ زمان مطالعه: 12
20155
فرودگاهها بهعنوان دروازههایی برای ارتباطات هوایی بین شهرها و کشورهای مختلف، همواره نقشی حیاتی در جابهجایی مسافران و کالاها ایفا کردهاند. اگر شما هم به این فکر کردهاید که انواع فرودگاهها کدامند و یا پرترددترین فرودگاهها کدامند، در این مقاله با ما همراه شوید تا بهطور جامع درباره تعداد و انواع فرودگاهها صحبت کنیم.
پیشینه ساخت فرودگاهها
نخستین فرودگاههای ایران بیش از یک قرن پیش ساخته شد. در سال 1287 خورشیدی، فرودگاه مسجد سلیمان در استان خوزستان تأسیس شد که نقش مهمی در تاریخ هوانوردی ایران ایفا کرد. این فرودگاه ابتدا میزبان شرکتهای هواپیمایی خارجی مانند “کیالام” و “بریتش ایرویز” بود. پس از ملی شدن صنعت نفت، هواپیماهای وزارت نفت نیز به این فرودگاه اضافه شدند و نقش آن بهعنوان یک مرکز هوانوردی گسترش یافت.
فرودگاهها و انواع آنها
فرودگاهها، که به انگلیسی “Aerodrome” نامیده میشوند، مکانهایی هستند که برای نشست و برخاست هواپیماها طراحی شدهاند. این فضاها باید امکانات مختلفی را برای مسافران، خدمه و هواپیما فراهم کنند که شامل اجزای زیر است:
-
باند فرود (Runway): باند فرود فضای وسیعی است که برای نشست و برخاست هواپیما مورد استفاده قرار میگیرد. این باندها میتوانند از مواد مختلفی مانند آسفالت، بتن، سیمان و حتی سطح طبیعی مانند چمن ساخته شوند.
-
برج مراقبت (Tower): این سازهای است که مانند فانوس دریایی عمل میکند و وظیفه جلوگیری از برخورد هواپیماها و هدایت ترافیک هوایی را بر عهده دارد. همچنین در مواقع بحرانی، اطلاعات حیاتی را به خلبانان منتقل میکند.
-
پایانه (Terminal): پایانه فرودگاه بخشی است که در آن مسافران خدماتی چون خرید بلیط، تحویل بار، بازرسی قبل از پرواز (تشریفات پروازی) و سالنهای انتظار را دریافت میکنند.
-
تاکسیوی (Taxiway): این مسیرهای فرعی هستند که برای انتقال هواپیما از رمپ به باند و بالعکس طراحی شدهاند. این مسیرها با خطوط زرد رنگ مشخص شده و معمولاً با استفاده از حروف و اعداد نامگذاری میشوند.
علاوه بر این بخشهای اصلی، بسیاری از فرودگاهها امکانات دیگری مانند هتلها، رستورانها، کلینیکها و بانکها را نیز در اختیار مسافران قرار میدهند.
تعداد و تقسیمبندی فرودگاهها در ایران
طبق گزارشهای شرکت فرودگاهها و ناوبری هوایی ایران، در حال حاضر 105 فرودگاه فعال در کشور وجود دارد. از این تعداد، 64 فرودگاه تجاری هستند که از این میان، 54 فرودگاه دولتی، 14 فرودگاه بینالمللی، 25 فرودگاه مرز هوایی و 15 فرودگاه داخلی هستند. باقیمانده فرودگاهها به بخشهای خصوصی و نظامی تعلق دارند.
انواع فرودگاهها
فرودگاهها بر اساس نوع پروازها و مسیرهای هوایی به سه دسته اصلی تقسیم میشوند:
-
فرودگاههای داخلی: این فرودگاهها تنها پذیرای پروازهایی هستند که داخل محدوده کشور انجام میشوند. به عنوان مثال، پروازهایی که از رفسنجان به نوشهر انجام میشود.
-
فرودگاههای بینالمللی (اینترنشنال): این فرودگاهها هم پروازهای داخلی و هم پروازهای خارجی را میزبانی میکنند. فرودگاههایی مانند فرودگاه بینالمللی شیراز، تبریز، و مادرید از این دسته هستند.
-
فرودگاههای مرز هوایی: فرودگاههای مرز هوایی مشابه فرودگاههای بینالمللی هستند، اما تفاوت عمده آنها در خدماتی است که ارائه میدهند. فرودگاههای مرز هوایی تنها در صورت لزوم خدماتی مانند گذرنامه، گمرک و مهاجرت را ارائه میدهند. فرودگاههای بینالمللی باید این خدمات را بهطور دائم داشته باشند.
شلوغترین فرودگاههای ایران
فرودگاه مهرآباد، که یکی از قدیمیترین فرودگاههای ایران است، در صدر لیست شلوغترین فرودگاههای کشور قرار دارد. طبق گزارشات، در سه ماه نخست سال 1400، این فرودگاه حدود 30,000 نشست و برخاست و جابهجایی 3,200,000 مسافر را ثبت کرده است. سایر فرودگاههای پرتردد ایران عبارتند از:
-
فرودگاه بینالمللی شهید هاشمینژاد مشهد
-
فرودگاه بینالمللی شهید دستغیب شیراز
-
فرودگاه بینالمللی سپهبد شهید سلیمانی اهواز
-
فرودگاه بینالمللی شهید آیتالله بهشتی اصفهان
شهر فرودگاهی
شهر فرودگاهی به منطقهای شهری گفته میشود که پیرامون یک فرودگاه ساخته میشود و بیشتر زیرساختهای آن بهطور خاص برای حمایت از فعالیتهای فرودگاهی و هوانوردی طراحی شدهاند. این شهرها معمولاً بهعنوان هستهای برای حملونقل هوایی به شمار میروند. یکی از نمونههای شهر فرودگاهی در ایران، شهر فرودگاهی امام خمینی است. این نوع طراحی شهری در راستای توسعه اقتصادی و تسهیل ارتباطات بینالمللی میباشد.
اصطلاح “شهر فرودگاهی” اولین بار توسط هنرمند تجاری نیکلاس دسانتیس در سال 1939 معرفی شد. بعدها، بازرگانی هوانوردی جان دی کاساردا این مفهوم را بهعنوان بخش مهمی از توسعه اقتصادی معرفی کرد.
فرودگاههای نسل سوم
فرودگاههای نسل سوم به فرودگاههایی اطلاق میشود که توسط دولتهای محلی نظیر شهرداریها یا استانداریها مدیریت میشوند. این نوع مدیریت باعث میشود که طرحهای عمرانی و توسعه شهری به سمت بهبود زیرساختهای فرودگاهی هدایت شود و نقش این فرودگاهها در اقتصاد منطقهای و ملی پررنگتر شود.
